T.C.
MALİYE BAKANLIĞI
Gelirler Genel
Müdürlüğü
VERGİ USUL KANUNU SİRKÜLERİ
/11
|
Konusu |
:
Enflasyon
Düzeltmesi Uygulaması |
|
Tarihi |
:
14/8/2004 |
|
Sayısı |
: VUK-11/2004-9/Enflasyon
Düzeltmesi Uygulaması-8 |
|
İlgili
olduğu maddeler |
:
Vergi Usul
Kanunu Mükerrer Madde 298, Geçici Madde 25, 5024 |
1. Giriş
Bakanlığımıza intikal
eden olaylardan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun geçici 25 ve mükerrer 298 inci
maddelerine göre yapılacak enflasyon düzeltmesine ilişkin olarak aşağıdaki
açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
2. Bilanço Düzeltmesi
ile İlgili İşlemler
2.1. Toplulaştırılmış
Yöntemlerin Tercih Edilmesi
31/12/2003 tarihli
bilançolarda gözüken stoklara ait tutarların düzeltilmesine ilişkin olarak
28/2/2004 tarih ve 25387 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 328 sıra No.lu Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği ile iki tür toplulaştırılmış yöntem öngörülmüştü:
Basit ortalama yöntemi ile stok devir hızı yöntemi.
1/1/2004 tarihinden
sonraki geçici vergi dönemleri sonu itibariyle düzenlenecek olan bilançoların
düzeltilmesine ilişkin olarak 13/8/2004 tarih ve 25552 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan 338 sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile de stok devir
hızı yöntemi yerine hareketli ağırlıklı ortalama yöntemi getirilmiştir.
Enflasyon düzeltmesi
yapmak zorunda olan mükellefler, 31/12/2003 tarihli bilançolarını düzeltirken
toplulaştırılmış yöntemleri kullanmış olsun ya da olmasınlar, 1/1/2004
tarihinden sonraki geçici vergi dönemleri sonu itibariyle düzenlenecek olan
bilançolarında yer alan stoklarını, toplulaştırmış yöntemlere göre düzeltmek
istedikleri takdirde, 338 sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde yer
alan toplulaştırılmış yöntemlerden arzu ettiklerini seçebilecekler, ancak
seçtikleri yöntemden, bu seçimi yaptıkları hesap dönemi dahil üçüncü hesap
döneminin sonuna kadar dönemeyeceklerdir.
2.2. Bedelsiz Alınan
Hisse Senetleri
Bilindiği üzere anonim
şirketlerde sermaye artışlarının kaynağı, işletme dışındaki diğer şahıslar veya
ortaklar tarafından sağlanan dışsal kaynaklar olabileceği gibi içsel yani
işletmeye ait sermaye yedekleri, kar yedekleri ve geçmiş yıllar karları da
olabilmektedir.
328 sıra No.lu Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinin (VI.2.3) bölümünde, 1/1/2004 tarihinden önce ayrılmış
olan ve sermayeye ilave edilen yeniden değerleme değer artış fonu gibi fonların
sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye artışlarının artış olarak dikkate
alınmayacağı ve bunların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı
belirtilmiştir.
Buna göre,
· İşletmenin aktifine
kayıtlı maddi duran varlık kalemlerinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre
yeniden değerlenmesinden oluşmuş değer artışlarından,
· İşletmenin iştirakleri
ile bağlı ortakları bünyesinde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan
yeniden değerleme dolayısıyla oluşmuş değer artışlarından,
· Gelir Vergisi
Kanununun 38 inci maddesine istinaden gayrimenkul, iştirak hisseleri ve
amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin satış kazancının maliyet bedelinin
arttırılan kısmına tekabül eden kısımlarından
kaynaklanan sermaye
artışlarına ilişkin olarak ortaklara verilen ve itibari değerle değerlenen
bedelsiz hisse senetleri, enflasyon düzeltmesi yapmak zorunda olan ortaklar
tarafından, 5/8/2004 tarih ve 9 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Sirkülerinin
(2.18) numaralı ayrımında belirtildiği şekilde düzeltmeye tabi tutulacaktır.
İşletmeye ait sermaye yedekleri, kar yedekleri ve geçmiş yıllar karlarından
kaynaklanmakla birlikte yukarıda sayılanlar dışındaki kaynaklardan dolayı
oluşan sermaye artışlarına ilişkin olarak verilen hisse senetleri, diğer
parasal olmayan kıymetler gibi (düzeltmeye esas tutar ile düzeltme katsayısının
çarpılması suretiyle) düzeltileceklerdir.
2.3. 1/1/2004
Tarihinden Sonra İşe Başlayanlarda İhtiyarilik Uygulaması
2/8/2004 tarih ve 8 sıra
numaralı Vergi Usul Kanunu Sirkülerinde, 5228 sayılı Kanunun 59 uncu maddesiyle
5024 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinde yapılan değişiklik ile 31/12/2003
tarihi (Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten
hesap döneminin sonu) itibariyle aktif toplamı 7,5 trilyon Türk Lirasını veya
hesap dönemine ait ciroları toplamı 15 trilyon Türk Lirasını aşmayan
mükelleflerin, dilemeleri halinde 2004 yılına ilişkin geçici vergi dönemlerinde
enflasyon düzeltmesi yapmayabilecekleri belirtilmişti.
1/1/2004 tarihinden
sonra işe başlayan ve bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar
vergisi mükelleflerinin, 2004 yılının ikinci geçici vergi döneminden itibaren
düzenleyecekleri bilançolarına ilişkin olarak düzeltme yapma konusundaki
ihtiyarilikten yararlanabilmeleri, işe başlama tarihi itibariyle düzenlemiş
oldukları dönem başı bilançolarına ait aktif toplamının 7,5 trilyon Türk Lirasını
aşmamasına bağlıdır. Dönem başı bilançosuna ait aktif toplamının 7,5 trilyon
Türk Lirasını aşması halinde, ihtiyarilikten yararlanılamayacak ve 30/6/2004
tarihli ikinci geçici vergi dönemine ait bilanço, 338 sıra No.lu Vergi Usul
Kanunu Genel Tebliğinde yer alan esaslar doğrultusunda düzeltmeye tabi
tutulacaktır. Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler, 2/8/2004
tarih ve 8 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Sirkülerinin (6) numaralı bölümünde
yer alan açıklamaları dikkate alacaklardır.
3. Bilançolarını
Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutan Mükelleflerin Beyanname Üzerinde Yapacakları
İşlemler
3.1. 2003 ve Önceki
Yıllara Ait İndirilemeyen Geçmiş Yıl Mali Zararları
Vergi Usul Kanununun
geçici 25 inci maddesinin (f) bendine göre; bilanço esasına göre defter tutan
gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, 1/1/2004 tarihinden sonra verilecek
yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri ile geçici vergi
beyannamelerinde beyan edecekleri vergi matrahlarını tespit ederken, (düzeltme
öncesi bilançolara dayanan) 2003 ve önceki yıllara ait indirilemeyen geçmiş yıl
mali zararlarını mukayyet değerleri ile dikkate alacaklardır.
3.2. 2004 ve Sonraki
Yıllara Ait Geçmiş Yıl Mali Zararları
Vergi Usul Kanununun
mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendine göre; bilanço
esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, 1/1/2005
tarihinden sonra verilecek yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi
beyannameleri ile geçici vergi beyannamelerinde beyan edecekleri vergi matrahlarını
tespit ederken, (düzeltilmiş 31/12/2003 tarihli bilançoya dayanan) 2004 ve
sonraki yıllara ait geçmiş yıl mali zararlarını enflasyon düzeltmesine tabi
tutulmuş tutarları ile dikkate alacaklardır.
3.3. Kanunen Kabul
Edilmeyen Giderler ve İstisnalar
Vergi Usul Kanununun
mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendine göre; bilanço
esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, 1/1/2004
tarihinden sonra verilecek yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri
ile geçici vergi beyannamelerinde beyan edecekleri vergi matrahlarını tespit
ederken, 1/1/2004 tarihinden itibaren gerçekleşen kanunen kabul edilmeyen
giderler ile vergiden istisna edilmiş olan tutarları enflasyon düzeltmesine
tabi tutulmuş tutarları ile dikkate alacaklardır. Yatırım indirimi tutarları
ise Gelir Vergisi Kanununun 19 ve geçici 61 inci maddelerinde yer alan
hükümlere göre tespit edilecek tutarlar üzerinden beyannameye ithal
edilecektir.
Vergi Usul Kanununun
geçici 25 inci maddesinin (c) bendine 5228 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle
eklenen (3) numaralı alt bent ile (31/12/2003 tarihli bilançoya ait düzeltme
ile sınırlı olmak üzere) amortisman süresi bitmemiş olan kıymetlere ilişkin
maliyet veya alış bedelinden düşülen reel olmayan finansman maliyetinden
amortisman ayrılmamış tutarın, 2004 ve sonraki dönemlerde 5 yılda ve eşit
taksitler halinde dönem kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınacağı
belirtilmiştir. Enflasyon düzeltmesi uygulamasında, söz konusu reel olmayan
finansman maliyetleri bilançoda gözükmeyeceği için, bunların da mukayyet
değerleri ile beyanname üzerinde indirim konusu yapılması gerekmektedir.
Duyurulur.
|
Kemal UNAKITAN |
|
MALİYE BAKANI |