Ö N S Ö Z

Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşu ile birlikte hemen hemen emsali görülmemiş başarılı bir hukuk inkılâbı gerçekleştirilmiştir. Ancak, bu büyük inkılâbın amacına ulaşabilmesi, hiç şüphesiz inkılâbın karakterinde mevcut olan dinamizmin, hukuk hayatımıza hâkim kılınmasıyla mümkündür.

1 Ocak 1957 tarihinden beri yürürlükte olan 6762 sayılı “Türk Ticaret Kanunu” o zamanın en iyi ticaret kanunları emsal alınmak ve çağın ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmak suretiyle Prof. Dr. Hirsch tarafından hazırlanmıştı.

Bilindiği üzere; kanunlar, yürürlüğe girdikleri zamanın sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarına göre düzenlenir. Bir kanun ne kadar mükemmel hazırlanırsa hazırlansın, daima değişen, gelişen ve yeni hükümlere ihtiyaç gösteren sosyal hayata ilişkin taleplerin gerisinde kalmaya mahkûmdur.

Bu nedenle, yürürlüğe girdiği tarihten bu yana geçen yaklaşık elli yıllık süre içinde, değişen ve gelişen ihtiyaçlar karşısında, Türk Ticaret Kanununda zaman zaman değişiklikler yapılmıştır.

Bilindiği üzere sıkça söylenen “Dünyanın küçük bir köy haline geldiği” sözü belki de en çok ticarî hayat için geçerlidir. Günümüzde insanlar birbirlerini hiç görmeden ve hatta seslerini bile duymadan alışveriş yapabilmekte, mallarını sigorta ettirebilmekte ve bir ülkeden diğer ülkeye o malları naklettirebilmektedirler.

Dünyadaki gelişme ve değişmelerin yanı sıra, ülkemizin Avrupa Birliğine giden süreçte aday ülke, 3 Ekim 2005 tarihinden itibaren de tam üyelik için müzakerelere başlayacak olması, başta temel kanunlar olmak üzere, tüm mevzuatın Avrupa Birliği müktesebatı ile uyumlu hâle getirilmesini Ülkemiz bakımından zorunlu kılmaktadır.

1. maddesinde belirtildiği üzere, Türk Ticaret Kanunu, Türk Medenî Kanununun ayrılmaz bir parçasıdır. Bilindiği gibi yeni Türk Medenî Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisinde 22/11/2001 tarihinde kabul edilmiştir. Yine temel kanunlardan olan yeni Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu da 59. Cumhuriyet Hükûmeti döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilmiştir. Bunların yanında Borçlar Kanunu Tasarısı da hazırlanmış ve görüşe sunulmuştur.

Temel kanunlarda yapılan söz konusu değişikliklerde; Avrupa Birliği müktesebatına uyum sağlamak amacıyla özellikle Avrupa Birliği yönergeleri ve diğer mevzuat da dikkate alınmıştır.

Bakanlığımızca üniversiteler, yüksek yargı organları, meslek kuruluşları, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile Bakanlığımız temsilcilerinden oluşturulan Komisyonca, yaklaşık beş yılı aşan çalışmanın sonucu olarak, bir bütünlük içerisinde 1514 maddeden oluşan “Türk Ticaret Kanunu Tasarısı” hazırlanmıştır.

Bu vesile ile, hukuk hayatımızın çok önemli bir alanını düzenleyecek olan bu Tasarının hazırlanmasında emeği geçen değerli bilim adamlarımıza, yüksek yargı organları mensuplarına, ilgili kamu kurum ve kuruluşları temsilcilerine, Bakanlığımız personeline teşekkürlerimi sunarım.

Ankara Şubat 2005

Cemil ÇİÇEK

Bakan

 

----------------------------------------------------------------------------

 

 

S U N U Ş

 

Tasarısı Prof. Dr. Ernst E. Hirsch tarafından kaleme alınmış bulunan, 1 Ocak 1957 tarihinde yürürlüğe giren ve elli yıla yakın bir süreden beri uygulanmakta olan 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu Türk hukukuna ve Türk ticaret hayatına büyük hizmetlerde bulunmuş bir kanundur. Bu kanunun kurumları ve hükümleri bağlamında özgün öğretiler oluşmuş ve ufuk açan yargı kararları verilmiştir. 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Türk hukukunda örnek alınan, çağdaşları arasında saygın bir yeri olan, çözümleri nesnel adalete dayanan, menfaatler dengesinin başarıyla gerçekleştirildiği temel bir kanundur.

6762 sayılı Kanunun uygulandığı 20. yüzyılın ikinci yarısı, bir ticaret kanunu için önemli ve bir anlamda sıradışı diye nitelendirilebilecek olayların cereyan ettiği bir zaman dilimidir. Bu süre içinde, Avrupa Ekonomik Topluluğu olarak hayata başlayan Avrupa bütünleşmesi projesi, Avrupa Topluluğu aşamasından geçtikten sonra Avrupa Birliğine ulaşmış ve bu Birlik henüz tasarı halinde bulunan, federalizm ilkesinin kendisini kuvvetle hissettirdiği “Avrupa İçin Bir Anayasa Oluşturan Antlaşma Tasarısı"nın üye devletlerde referanduma sunulması veya ulusal hukuklarına göre kabul edilmesi aşamasına varmıştır.

Avrupa Birliği, ekonomik, ticarî ve siyasî bir güç olmak yanında, aynı zamanda maddî hukuk kuralları koyan uluslarüstü bir topluluktur. Bu Birliğin koymuş bulunduğu maddî hukuk kuralları arasında 6762 sayılı Kanunun beş kitabını da ilgilendiren konular oldukça büyük bir yer tutmaktadır. Sözkonusu Avrupa hukuku, özellikle ticaret şirketleri, sermaye piyasası ve ticarî işletme alanlarında yoğun, deniz ile kara taşımacılığında ve sigortada kendisini hissettirebilecek düzeydedir. Bu oluşumun, 6762 sayılı Kanunu doğrudan etkilememesi imkânsızdır. Kaldı ki, Türkiye 1960'lardan beri AET'nin ortak üyesidir. Ülkemiz 11 Aralık 1999'da Helsinki Zirvesinde tam üye adayı olmak konumunu kazanınca acquis communautaire'nin Türk hukukuna aktarılması gerekli hâle gelmiştir. 17 Aralık'ta Türkiye ile müzakerelerin 3 Ekim 2005 tarihinde başlaması Konsey tarafından karara bağlanınca bu gereklilik, zorunluluk halini almıştır. 6762 sayılı Kanunun yerini alacak yeni bir Türk Ticaret Kanunu hazırlanması da bu zorunluluğun kapsamı içindedir. Bunun dışında teknolojideki başdöndürücü değişiklikler, AB yanında, Avrupa Ekonomik Alanı ve NAFTA gibi birliklerin çalışmaya başlamaları ve nihayet Dünya Ticaret Örgütünün faaliyete geçmesi de Türk Ticaret Kanununu doğrudan ilgilendiren gelişmeler arasında yerlerini almıştır. Çünkü, bu birlikler de uluslararası veya uluslarüstü nitelikte maddî hukuk kuralları koymuşlardır.

Yeni bir Türk Ticaret Kanunu yapılmasının bunun dışında tüketicinin korunması, halk paysahipliğinin ve demokrasisinin gelişmesi, elektronik ortamda hukukî işlem kurmanın yaygınlık kazanması, çevre ve deniz kirliliklerinin taşıyıcının sorumluluğunu etkilemesi ve bir tüketici olarak sigortalının özel olarak korunması gibi çok özel sebepleri vardır. Elli yıllık uygulamasında 6762 sayılı Kanun pek az değiştirilmiş, hiçbir değişiklik reform niteliği taşımamıştır. Oysa katılmayı hedeflediğimiz AB'de her üye ülkenin kanunu en az elli defa değiştirilmiştir. Bu değişikliklerin birçoğu reform düzeyindedir. Bu sebepler genel gerekçede ayrıntılı bir şekilde açıklanmış, Avrupa'da Avrupa Birliği üyeleri başta olmak üzere çeşitli ülkelerde, 6762 sayılı Kanunun kapsamına giren konularda yapılan ve reform niteliği taşıyan değişiklikler açıklanmış ve reform konuları gösterilmiştir.

Kısaca, başlıcalarına değinilen sebeplerle yeni bir Türk Ticaret Kanunu hazırlanabilmesi için, T.C. Adalet Bakanlığı, üniversite öğretim üyeleri, Yargıtay üyeleri, Sermaye Piyasası Kurulu, Türkiye Noterler Birliği, Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye Odalar Birliği mensuplarından oluşan bir komisyonu ("Komisyon") 08/12/1999 tarihli Bakan oluruyla oluşturmuştur. İlk toplantısını 10/02/2000 tarihinde yapan Komisyon İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ünal Tekinalp'i başkanlığa, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi Başkanı Coşkun Koçak'ı da başkan yardımcılığına seçmiştir. Komisyon çalışmaya başladıktan sonra Bakan olurlarıyla genişlemiştir. Komisyon şu üyelerden oluşmaktadır:

Prof. Dr. Ünal Tekinalp (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Başkanı), (Başkan); Coşkun Koçak (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi Başkanı), (Başkan Yardımcısı); Yurdaer Özdilek (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Üyesi); Recep Yalçın (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi Üyesi); Prof. Dr. Yaşar Karayalçın (Banka ve Ticaret Hukuku Enstitüsü Müdürü); Prof. Dr. Turgut Kalpsüz (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi emekli Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Yalçın Çakalır (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı); Prof. Dr. Hüseyin Ülgen (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Sabih Arkan (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Güzin Üçışık (Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Huriye Kubilay (Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Ali Bozer (Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. İnci Deniz Kaner (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Necip Ortan (Türkiye Barolar Birliği temsilcisi ve Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Hamdi Yasaman (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Prof. Dr. Sami Karahan (Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Bülent Üstünel (Türkiye Muhasebe Standartları Kurumu Başkanı); Dr. A. R. Zafer Sayar (Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu Başkan Yardımcısı); Prof. Dr. Nalân Akdoğan (Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu Üyesi); Prof. Dr. Ercüment Erdem (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Ali Gençler (Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürü); Süleyman Bayar (Denizcilik Müsteşarlığı Genel Müdür Yardımcısı); N. Hülya Kemahlı (Sermaye Piyasası Kurulu Başkan Yardımcısı); Dr. Fatma Dilek Kabukçuoğlu Özer (Hazine Müsteşarlığı Daire Başkanı); Dr. Çağlar Manavgat (Sermaye Piyasası Kurulu Hukuk İşleri Daire Başkan Vekili); Doç. Dr. Abuzer Kendigelen (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Doç. Dr. Veliye Yanlı (İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi); Doç. Dr. Mehmet Helvacı (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Doç. Dr. Arslan Kaya (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Doç. Dr. Aynur Yongalık (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Yard. Doç. Dr. Mertol Can (Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Dr. Mürsel Başgül (Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Yard. Doç. Dr. Kemal Şenocak (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Yard. Doç. Dr. Hakan Karan (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Yard. Doç. Dr. Kerim Atamer (Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi); Kenan Özdemir (Adalet Bakanlığı Genel Müdür Yardımcısı); Yüksel Hız (Adalet Bakanlığı Daire Başkanı); Hüseyin Ekinci (Adalet Bakanlığı Tetkik Hâkimi); Muharrem Barut (Adalet Bakanlığı Tetkik Hâkimi); İsmail Demir (Denizcilik Müsteşarlığı Hukuk Müşaviri); Zübeyde Manisalı (Ulaştırma Bakanlığı Hukuk Müşaviri); Av. Enes F. Çömez (BDDK Uzman Yardımcısı); Umut Gürgey (BDDK Uzman Yardımcısı); Refik Demirci (Türkiye Noterler Birliği Ankara 44. Noteri); Avukat Levent Karaçam (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Müşavir Avukat).

Yukarıda isimleri zikredilenlerin dışında başlangıçta Komisyon üyesi olanlardan, Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu, Prof. Dr. Samim Ünan ve Doç. Dr. Asuman Turanboy’un istifa etmeleri; Ali Em’in Yargıtay Üyesi seçilmesi, Uygur Aktalay’ın emekli olması; Zümra Yılmaz’ın birim değişikliği yapması; Gülçin Durak’ın Yargıtay Cumhuriyet Savcılığına, Ali Karagülmez’in Anayasa Mahkemesi Raportörlüğüne ve Sami Sezai Ural’ın Türkiye Adalet Akademisi Eğitim Merkezi Müdürlüğüne atanmaları sebebiyle Komisyon üyelikleri sona ermiştir.

Komisyon ilk toplantısında Türk Ticaret Kanununun altı kitaptan meydana gelmesini kararlaştırmış ve her kitap için bir alt komisyon kurmuştur. Bu komisyon ve başkanları aşağıda gösterilmiştir.

Ticarî İşletme Alt Komisyonu (Başkan: Prof. Dr. Necip Ortan); Ticaret Şirketleri Alt Komisyonu (Başkan: Prof. Dr. Ünal Tekinalp)[i][1]; Kıymetli Evrak Alt Komisyonu (Başkan: Prof. Dr. Hamdi Yasaman); Taşıma İşleri Alt Komisyonu (Başkan: Prof. Dr. Hüseyin Ülgen); Deniz Ticareti Alt Komisyonu (Başkan: Prof. Dr. Turgut Kalpsüz); Sigorta Hukuku Alt Komisyonu (Başkan: Prof. Dr. Hüseyin Ülgen).

Tasarının her kitabına ilişkin (kısmî) tasarı alt komisyonda hazırlanmış, tartışılmış ve daha sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyon alt komisyonlardan gelen kısmî tasarıları madde madde ele alarak tartışmış ve kabul etmiştir. Komisyonda yapılan tartışmaların ‑"ticarî işletme kitabına ilişkin ilk oturumlar hariç‑ tümü banda alınmış ve bantlar Türkiye Noterler Birliği tarafından çözdürülmüştür. 30 cilt civarında bulunan bu tartışmalar Adalet Bakanlığı tarafından kitap halinde yayınlanacaktır. Tartışmalar, tamamiyle konuşmaların özgün halini yansıtmakta olup, bunların daha sonra içerik ve hatta ifade itibariyle değiştirilmeleri yoluna gidilmemiş, sadece olabildiği oranda imlâ yanlışları düzeltilmiştir. Komisyon 45 kişiden oluşmasına rağmen ortalama 25 kişi ile çalışmış, deniz ticareti ve sigorta kitaplarında ise, konuların özel uzmanlık gerektirmesi dolayısıyla bu sayı daha da düşmüştür.

Komisyon 516 oturum yapmıştır. Buna alt komisyon oturumları dâhil değildir. Bu konuda, 188 oturumla deniz ticareti alt komisyonu özel bir yeri haizdir. Anılan komisyonda yer alan arkadaşlar Komisyon toplantılarındakilerin yanında büyük bir özveri ile çalışmışlardır.

Gerek Komisyonda gerek alt komisyonlarda yabancı metinlerin ve literatürün özgün metinleri tartışılmıştır. Çoğu kez aynı metnin Almancası, Fransızcası ve İngilizcesi değerlendirme ve tartışmanın konusu olmuştur.

Türk işletmelerinin, uluslararası rekabet piyasalarında güçlü aktörler olarak çalışabilmelerini sağlayacak kurum ve sistemlere yer veren, acquis communautaire'nin Türk hukukuna ticaret kanununu ilgilendiren yönleriyle tam olarak yansıtılmasını amaçlayan Türkiye'nin güncel orta ve uzun vadeli gereksinimlerine cevap oluşturabilecek mekanizmaları ve hükümleri içeren, modern ticaret hukukuyla örtüşen, mevcut bilimsel birikimin korunması ve yargı kararlarıyla bugüne kadar sağlanmış olan hukukî gelişimin sürdürülmesini hedefleyen Tasarının Türk hukukuna hayırlı olmasını dilerken, büyük bir özveri ile çalışan bütün Komisyon üyelerine şükranlarımı sunuyorum. Komisyon üyelerinin tartışmalarda ortaya koydukları bilimsel düzeyi, görevlerini yerine getirirken taşıdıkları örnek sorumluluk anlayışını her zaman minnetle hatırlayacağım. Ayrıca, yeni Türk Ticaret Kanunu hazırlık çalışmalarını başlatan ve Komisyonumuzu her zaman cesaretlendirmiş olan Adalet eski Bakanı ve aziz dostum Prof. Dr. Hikmet Sâmi Türk’e ve Komisyonumuza her zaman ilgi gösterip destek vermiş olan Sayın Adalet Bakanı Cemil Çiçek ile Kanunlar Genel Müdürü Niyazi Güney'e ve Komisyonumuzun da üyesi olan onun yakın çalışma arkadaşları, Genel Müdür Yardımcısı Kenan Özdemir’e, Daire Başkanı Yüksel Hız'a, tetkik hâkimleri Hüseyin Ekinci'ye ve Muharrem Barut'a; Tasarı'nın mimarları olan alt komisyon başkanları Sayın Prof. Dr. Necip Ortan'a, Prof. Dr. Hamdi Yasaman'a, Prof. Dr. Hüseyin Ülgen'e ve Prof. Dr. Turgut Kalpsüz'e ve alt komisyonların yorulmadan çalışan üyelerine ve özellikle büyük yük taşıyan Doç. Dr. Arslan Kaya'ya, Dr. F.Dilek Kabukçuoğlu Özer'e, Yard. Doç. Dr. Kerim Atamer'e, Yard. Doç. Dr. Mertol Can'a, Yard. Doç. Dr. Hakan Karan’a; kendilerinden daimi destek gördüğüm, ticaret hukukunun mümtaz simaları Prof. Dr. Yaşar Karayalçın ile Prof. Dr. Ali Bozer'e; Yargıtay uygulamaları açısından büyük katkılarda zaman zaman ikazlarda bulunan 11. Hukuk Dairesi üyesi Yurdaer Özdilek'e ve 19. Hukuk Dairesi Başkanı Coşkun Koçak'a; bantların çözülmesinde bize yardımcı olan Türkiye Noterler Birliğine ve ayrıca Sayın Refik Demirci'ye; gerek Tasarı metnini, gerek genel gerekçe ve madde gerekçelerini en az sekiz kez yeniden yazan yakın çalışma arkadaşım Serpilhan Türkân Burgucu'ya teşekkürlerimi sunarım.

 

24.02.2005

Prof. Dr. Ünal TEKİNALP

Komisyon Başkanı

 

-----------------------------------------------------------

T.C.

ADALET BAKANLIĞI

Türk Ticaret Kanunu Komisyonu

 

                                                                        Ankara, 24.02.2004

 

 

Konu:         "Türk Ticaret Kanunu Tasarısı"nın Görüşe Sunulması

 

 

Sayın İlgili,

 

Adalet Bakanlığı Türk Ticaret Kanunu Komisyonu ("Komisyon") tarafından hazırlanan "Türk Ticaret Kanunu Tasarısı" ("Tasarı"), "Genel Gerekçe", "Madde Gerekçeleri" ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Tasarının maddelerinin karşılaştırıldığı cetveller, ilişikte sayın kamuoyunun görüşüne sunulmuştur.

Komisyon, "Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğüne ve Uygulanmasına İlişkin Kanun Tasarısı"nı ("Uygulama Kanunu Tasarısı") da hazırlamaktadır.

Her iki tasarının eşzamanlı olarak TBMM'ne sunulması amaçlanmaktadır.

1. Tasarı hakkında sadece T.C. Adalet Bakanlığı tarafından, Tasarının basılı metni gönderilerek görüşü istenenler değil, herkes Tasarı hakkında Bakanlığa yazılı görüş yollayabilir.

2. Görüş süresi 24 Mayıs 2005'de sona erecektir. Tasarıya ilişkin görüşlerin, değerlendirmelerin ve önerilerin, bu tarihe kadar, T.C. Adalet Bakanlığı'na (Komisyon Başkanlığı'na) ulaştırılması özellikle rica olunur.

3. Uygulama Kanunu Tasarısı da Bakanlığın Web sitesinde yayımlanacaktır.

4. Değerlendirmelerin açık ve özlü olması, Komisyonun Genel Gerekçe'de açıklanan ana hedefleriyle uyum içinde bulunması ve özellikle de önerilerin, madde metni veya madde değişikliği metni şeklinde yazılarak yapılması özellikle rica olunur.

5. Hazırlanacak Uygulama Kanunu Tasarısı'nda makûl bir uyarlama süresi verilmesi ve müktesep hak oluşturduğu düşünülen konulara açıkça işaret olunması da ayrıca şükranla karşılanacaktır. Bu husustaki önerilerin somut metinler halinde kaleme alınması, Uygulama Kanunu Tasarısının hazırlanmasında Komisyona yardımcı olacaktır.

6. Komisyon alt komisyonlar oluşturarak çalışmıştır. Alt komisyonlar ticarî işletme, ticaret şirketleri, kıymetli evrak, taşıma işleri, deniz ticareti ve sigorta kitapları için kurulmuştur. Tasarının her kitabı önce ilgili alt komisyonda hazırlanıp tartışılmış, daha sonra Komisyonda madde madde ele alınarak karara bağlanmıştır. Bakanlığa süresinde ulaşacak görüş ve öneriler de aynı usule uyularak ilgili alt komisyonda ve Komisyon'da tartışılıp karara bağlanacaktır.

İşbirliğiniz ve zahmetleriniz için şimdiden teşekkür eder, derin saygılarımın kabulünü dilerim.

Prof. Dr. Ünal Tekinalp

Adalet Bakanlığı

Türk Ticaret Kanunu Komisyonu Başkanı

 

---------------------------------------------------------------

 

TÜRK TİCARET KANUNU TASARISI

FİHRİSTİ

BAŞLANGIÇ

A) Kanunun uygulama alanı

I - Ticarî hükümler                                                                          1

II - Ticarî örf ve âdet                                                                      2

III - Ticarî işler                                                                               3

IV - Ticarî davalar ve delilleri

1. Genel olarak                                                                            4

2. Ticaret  mahkemelerinin iş alanı                                                5

B) Çeşitli hükümler

I – Zamanaşımı                                                                               6

II - Teselsül karinesi                                                                        7

III - Ticarî işlerde faiz

1. Faiz miktarı                                                                              8

2. Bileşik Faiz                                                                              9

3. Faizin başlangıcı                                                                       10

 

BİRİNCİ KİTAP

Ticarî İşletme

BİRİNCİ KISIM

Tacir

Ticarî işletme. Bütünlük ilkesi                                                                 11

B) Tacir

I - Gerçek kişiler

1. Genel olarak                                                                            12

2. Küçük ve kısıtlılar                                                                    13

3. Ticaretten menedilenler                                                            14

4. Esnaf                                                                                       15

II - Tüzel kişiler                                                                              16

III - Donatma iştiraki                                                                      17

C) Tacir olmanın hükümleri

I - Genel olarak                                                                              18

II - Özel olarak

1. Ticaret karinesi                                                                        19

2. Ücret isteme hakkı                                                                   20

3. Fatura ve teyit mektubu                                                            21

4. Ücret ve sözleşme cezasının indirilmesi                                      22

5. Ticarî satış ve trampa                                                               23

 

İKİNCİ KISIM

Ticaret Sicili

A) Örgüt

I - Genel olarak                                                                              24

II - Yönetim                                                                                   25

III - Ticaret Sicili Tüzüğü                                                                 26

B) Tescil

I - Şartları

1. Talep                                                                                       27

2. İlgililer                                                                                     28

3. Talebin şekli                                                                            29

4. Süre                                                                                        30

5. Değişiklikler                                                                             31

II - Sicil müdürünün görevleri   

1. İnceleme görevi  ve geçici tescil                                                32

2. Tescile davet ve ceza                                                               33

3. İtiraz                                                                                        34

III - Alenîyet                                                                                   35

IV - Hükümleri                                                                              

1. Tescil ve ilânın üçüncü kişilere etkisi                                          36

2. Görünüşe güven                                                                       37

3. İlgililerin cezaî ve hukukî sorumluluğu                                        38

 

ÜÇÜNCÜ KISIM

Ticaret Unvanı ve İşletme Adı

A) Ticaret unvanı

I - Kullanma zorunluluğu

1. Genel olarak                                                                            39

2. Tescil                                                                                      40

II - Ticaret unvanının şekli

1. Gerçek kişiler                                                                          41

2. Tüzel kişiler   

a) Kollektif ve komandit şirketler                                               42

b) Anonim, limited ve kooperatif şirketler                                  43

c) Tacir sayılan diğer tüzel kişiler ve donatma iştiraki                  44

d) Ortak hükümler                                                                    45

3. Ekler                                                                                       46

4. Ticaret unvanının devamı                                                          47

5. Şubeler                                                                                    48

6. Ticaret unvanının devri                                                             49

III - Ticaret unvanının korunması

1. İlke                                                                                         50

2. İhbar ve ceza                                                                           51

3. Unvanına tecavüz edilen kimsenin hakları                                  52

B) İşletme adı                                                                                       53

 

DÖRDÜNCÜ KISIM

Haksız Rekabet

A) Genel olarak

I- Amaç ve ilke                                                                               54

II- Dürüstlük kurallarına aykırı davranışlar, ticarî uygulamalar            55

B) Hukukî Sorumluluk

I- Çeşitli davalar                                                                             56

II- Çalıştıranın sorumluluğu                                                              57

III- Basının sorumluluğu                                                                  58

IV- Kararın ilânı                                                                             59

V- Zamanaşımı                                                                               60

VI- İhtiyatî tedbirler                                                                        61

C) Cezaî sorumluluk

I- Cezayı gerektiren fiiller                                                                62

II- Tüzel kişilerin cezaî sorumluluğu                                                  63

 

BEŞİNCİ KISIM

Ticarî Defterler

A) Defter tutma ve envanter

I - Defter tutma yükümü                                                                  64

II - Defterlerin tutulması                                                                  65

III- Envanter                                                                                   66

IV- Envanteri kolaylaştırıcı yöntemler                                              67

B) Açılış bilânçosu, yıl sonu finansal tabloları

I - Genel hükümler

1. Düzenleme yükümü                                                                  68

2. Düzenlemeye ilişkin ilkeler                                                        69

3. Dil ve para birimi                                                                     70

4. İmza                                                                                        71

II - Kalemlere ilişkin ilkeler

1. Tamlık ve mahsup yasağı                                                          72

2. Bilânçonun içeriği                                                                     73

3. Aktifleştirme yasağı                                                                  74

4. Karşılıklar                                                                                75

5. Dönem ayırıcı (geçici) hesaplar                                                 76

6. Sorumluluk ilişkileri                                                                  77

III - Değerleme ilkeleri

1. Genel değerleme ilkeleri                                                           78

2. Varlıklar ile borçların değerleme ölçüleri                                   79

3. İktisap ve üretim değerleri

4. Değerlemeyi basitleştirici yöntemler                                          81

C) Saklama ve ibraz

I - Belgelerin saklanması, saklama süresi                                          82

II - Hukukî uyuşmazlıklarda ibraz                                                    83

III - Uyuşmazlıklarda suret alınması                                                 84

IV - Defterlerin tümüyle incelenmesi                                                85

V - Görüntü ve veri taşıyıcılara aktarılmış belgelerin ibrazı                 86

VI - Ticarete yeni başlayanlar için uygulama                                     87

VII -Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun yetkisi                     88

 

ALTINCI KISIM

Cari Hesap

A) Tanım ve şekli                                                                                  89

B) Hükümleri

I - Genel olarak                                                                              90

II - Özel durumlar

1. Ticarî senetler                                                                          91

2. Ücret ve giderler                                                                      92

3. Hesap dışında kalan alacaklar                                                  93

III - Bakiye

1. Saptanması                                                                              94

2. Faiz

a) Genel olarak                                                                         95

b) Bileşik faiz ve sözleşmeyle belirlenebilecek hükümler              96

IV - Bütünlük ilkesi                                                                         97

C) Cari hesabın sonu

I - Genel olarak                                                                              98

II - Ölüm ve kısıtlılık hâlleri                                                              99

D) Bakiyenin haczi                                                                                100

E) Zamanaşımı                                                                                      101

 

YEDİNCİ KISIM

Acentelik

A) Genel olarak

I – Tanımı                                                                                       102

II - Uygulama Alanı                                                                        103

III – Tekel                                                                                      104

B) Acentenin yetkileri

I - Genel olarak                                                                              105

II – Özel ve yazılı yetki gerektiren hâller                                           106

III - Sözleşme yapma yetkisi                                                           107

IV – Yetkisizlik                                                                               108

C) Acentenin borçları

I - Genel olarak                                                                                    109

II - Haber verme yükümlülüğü                                                         110

III - Önleyici önlemler                                                                     111

IV - Ödeme borcu                                                                          112

D) Acentenin hakları

I - Ücret

1. Ücrete hak kazanılan işlemler                                                   113

2. Ücrete hak kazanma zamanı                                                     114

3. Ücretin miktarı                                                                         115

4. Ücretin ödeme zamanı                                                              116

II - Olağanüstü giderlerin karşılanması                                             117

III - Faiz isteme hakkı                                                                     118

IV - Hapis hakkı                                                                             119

E) Müvekkilin borçları                                                                          120

F) Acentelik sözleşmesinin sona ermesi

I – Sebepleri                                                                                   121

II - Denkleştirme talebi                                                                   122

III - Rekabet yasağı anlaşması                                                         123

 

İKİNCİ KİTAP

Ticaret Şirketleri

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

A) Türleri                                                                                             124

B) Tüzel kişilik ve ehliyet                                                                       125

C) Uygulanacak kanun hükümleri                                                          126

D) Sermaye koyma borcu

      I - Konusu                                                                                      127

II – Hükmü

1. Genel olarak                                                                            128

2. Gecikme faizi                                                                           129

3. Sorumlu olma                                                                          130

4. Karineler                                                                                 131

5. Faiz ve ücret alma hakkı                                                           132

E) Ortakların şahsî alacaklıları                                                               133

F) Birleşme, bölünme ve tür değiştirme

I - Uygulama alanı ve kavramlar

1. Uygulama alanı                                                                        134

2. Kavramlar                                                                               135

II - Birleşme

1. Genel hükümler

a) İlke                                                                                      136

b) Geçerli birleşmeler                                                                137

c) Tasfiye halindeki bir ortaklığın birleşmeye katılması                138

d) Sermayenin yitirilmesi veya borca batıklık

    halinde birleşmeye katılma                                                     139

2. Ortaklık payları ve hakları

a) Ortaklık payının ve haklarının korunması                                140

b) Ayrılma akçesi                                                                      141

3. Sermaye artırımı, yeni kuruluş ve ara bilânço

a) Sermaye artırımı                                                                    142

b) Yeni kuruluş                                                                         143

c) Ara bilânço                                                                           144

4. Birleşme sözleşmesi, birleşme raporu ve denetleme

a) Birleşme sözleşmesi

aa) Birleşme sözleşmesinin yapılması                                    145

bb) Birleşme sözleşmesinin içeriği                                        146

b) Birleşme raporu                                                                    147

c) Birleşme sözleşmesinin ve birleşme raporunun  

    denetlenmesi                                                                         148

5. İnceleme hakkı ve malvarlığında değişiklikler

a) İnceleme hakkı                                                                     149

b) Malvarlığındaki değişikliklerle ilgili bilgiler                              150

c) Birleşme kararı                                                                     151

6. Kesinleşmeye ilişkin hükümler

a) Ticaret siciline tescil                                                              152

b) Hukukî sonuçlar                                                                   153

c) İlân                                                                                       154

7. Sermaye şirketlerinin kolaylaştırılmış şekilde birleşmesi

a) Uygulama alanı                                                                     155

b) Kolaylıklar                                                                           156

8. Alacaklıların ve çalışanların korunması

a) Alacakların güvence altına alınması                                        157

b) Ortakların kişisel sorumlulukları ve iş ilişkilerinin geçmesi        158

III - Bölünme

1. Genel Hükümler

a) İlke                                                                                      159

b) Geçerli bölünmeler                                                                160

c) Ortaklık paylarının ve haklarının korunması                            161

2. Bölünmenin uygulanmasına ilişkin hükümler

a) Sermayenin azaltılması                                                           162

b) Sermaye artırımı                                                                   163

c) Yeni kuruluş                                                                         164

d) Arabilânço                                                                           165

3. Bölünme belgelerini denetleme ve inceleme hakkı

a) Bölünme sözleşmesi ve bölünme planı